چرا نباید هادی حفاظتی (PE) از داخل CBCT عبور کند؟در سیستمهای حفاظت خطای زمین، یکی از نکات مهم در سیمکشی صحیح، نحوه عبور هادیها از داخل ترانسفورماتور جمع جریان (CBCT) است. اگر هادیها بهدرستی از داخل این ترانس عبور نکنند، ممکن است جریان خطای زمین بهدرستی تشخیص داده نشود و رله ارت لیکیج فرمان قطع صادر نکند.در این مطلب بررسی میکنیم که چرا عبور هادی حفاظتی یا PE از داخل CBCT، در آرایش متداول حفاظت نشتی جریان، میتواند عملکرد سیستم حفاظتی را مختل کند. CBCT چگونه جریان خطای زمین را تشخیص میدهد؟ CBCT مخفف Core Balance Current Transformer است و برای تشخیص جریان باقیمانده یا نامتعادل در مدار به کار میرود. این ترانسفورماتور معمولاً به یک رله ارت لیکیج (Earth Leakage Relay) متصل میشود.در یک مدار سهفاز، تمام هادیهای فعال مدار، یعنی L1، L2 و L3 و در صورت وجود، هادی نول (N)، باید از داخل پنجره CBCT عبور کنند. هادی حفاظتی PE در آرایش متداول نباید از داخل آن عبور کند.در شرایط عادی، مجموع برداری جریانهای عبوری از داخل CBCT تقریباً برابر صفر است؛ زیرا جریانهای رفتوبرگشت مدار، با در نظر گرفتن جهت جریانها، یکدیگر را خنثی میکنند. در نتیجه، شار مغناطیسی خالص در هسته ترانس بسیار کم است و سیگنال قابلتوجهی برای عملکرد رله ایجاد نمیشود.اما اگر بخشی از جریان از مسیر دیگری، مانند مسیر اتصال زمین، به منبع بازگردد و از داخل CBCT عبور نکند، تعادل جریانها به هم میخورد. CBCT این جریان باقیمانده را تشخیص میدهد و در صورت رسیدن سیگنال به شرایط عملکرد تنظیمشده، رله ارت لیکیج میتواند فرمان قطع صادر کند.چرا عبور هادی PE از داخل CBCT مشکل ساز است؟هادی حفاظتی PE برای اتصال بدنههای فلزی در دسترس به سیستم حفاظتی زمین استفاده میشود و در شرایط عادی نباید جریان بار از آن عبور کند.فرض کنیم در اثر خرابی عایقی، فاز با بدنه فلزی یک تجهیز تماس پیدا کند و جریان خطای زمین برقرار شود. بخشی از جریان از طریق هادی حفاظتی PE به مسیر زمین و منبع بازمیگردد.اگر PE بهاشتباه از داخل همان CBCT عبور داده شده باشد، جریان بازگشتی آن نیز میتواند در اندازهگیری ترانس اثر بگذارد و بخشی یا تمام نامتعادلی مورد انتظار را خنثی کند. در چنین شرایطی، جریان باقیماندهای که CBCT به رله نشان میدهد ممکن است کمتر از مقدار واقعی باشد؛ حتی در یک آرایش مشخص ممکن است جمع برداری جریانها تقریباً صفر شود.در نتیجه، رله ارت لیکیج ممکن است خطای زمین را تشخیص ندهد یا در زمان مورد انتظار عمل نکند. این موضوع به مسیر دقیق جریان خطا، نحوه عبور هادیها از هسته و محل اتصالها بستگی دارد.آرایش صحیح عبور هادیها از CBCTبرای عملکرد صحیح حفاظت نشتی جریان، رعایت نکات زیر ضروری است:• تمام هادیهای فعال مدار، شامل همه فازها و در صورت وجود نول، باید از داخل همان CBCT عبور کنند.• هادی حفاظتی PE نباید از داخل CBCT مربوط به تشخیص جریان باقیمانده عبور داده شود.• مسیر سیمکشی باید بهگونهای باشد که جریانهای رفتوبرگشت عادی مدار از داخل هسته اندازهگیری عبور کنند، اما جریان خطای بازگشتی از مسیر حفاظتی باعث خنثی شدن سیگنال خطا نشود.• سیمکشی ثانویه CBCT به رله، تنظیمات رله و مدار فرمان قطع نیز باید مطابق دستورالعمل سازنده اجرا شوند.آیا عبور PE از CBCT همیشه باعث میشود رله عمل نکند؟نکته مهم این است که نباید بدون بررسی آرایش مدار، نتیجه را برای تمام شرایط یکسان در نظر گرفت. اثر عبور PE از CBCT به مسیر واقعی جریان خطا و نحوه عبور سایر هادیها بستگی دارد. با این حال، در آرایش متداول حفاظت نشتی جریان با CBCT، عبور هادی حفاظتی از پنجره ترانس، آرایش صحیح و توصیهشدهای نیست؛ زیرا میتواند باعث کاهش یا خنثی شدن جریان باقیمانده قابلاندازهگیری شود.همچنین عملکرد رله به مقدار جریان باقیمانده، آستانه تنظیمشده، زمان تأخیر، مشخصات CBCT و صحت مدار قطع وابسته است. بنابراین، صرف وجود CBCT و رله ارت لیکیج به معنی تضمین تشخیص و قطع هر نوع خطای زمین نیست.جمعبندیCBCT با اندازهگیری جمع برداری جریان هادیهای فعال، جریان باقیمانده ناشی از خطای زمین را تشخیص میدهد. برای اینکه این اندازهگیری درست انجام شود، تمام هادیهای فعال مدار باید از داخل CBCT عبور کنند و هادی حفاظتی PE در آرایش متداول نباید از داخل آن عبور داده شود.یک اشتباه ساده در مسیر سیمکشی میتواند حساسیت حفاظت را کاهش دهد و مانع تشخیص صحیح خطای زمین شود. به همین دلیل، هنگام طراحی، نصب و عیبیابی سیستمهای ارت لیکیج، مسیر تمام هادیها را با دقت بررسی کنید و دستورالعمل سازنده CBCT و رله را ملاک قرار دهید.