بهترین رنگ تابلو برق و نحوه اجرای آن
یکی از مراحل مهم ساخت انواع تابلو برق، رنگ تابلو برق است. رنگکردن تابلو برق برای بالابردن طول عمر آن بسیار مهم است. با توجه به اینکه تابلو برق وظیفه حفاظت و نگهداری از تجهیزات الکتریکی داخلی را دارد رنگکردن آن از اهمیت بالایی برخوردار است. درصورتیکه رنگکردن تابلو برق بادقت انجام نشود ممکن است هزینههای تعمیر و نگهداری آن چندین برابر شود. تا آخر این مقاله همراه ما باشید تا با مراحل مختلف رنگکردن تابلو برق و نحوه انتخاب بهترین رنگ برای آن آشنا شوید.
مراحل رنگ تابلو برق
رنگ تابلو برق نیاز به زیر ساختهایی دارد که گذراندن آنها برای در اختیار داشتن یک تابلو برق ماندگار لازم و ضروری است. مراحل رنگکاری بایستی بادقت بالایی انجام گیرند تا در تستهای نهایی مشکلی به وجود نیاید. رنگکردن تابلو برق بهطورکلی در چندین مرحله انجام میشود. این مراحل عبارتاند از:
- چربیزدایی
- زنگزدایی
- فسفاته کاری
- رنگکاری
- تست نهایی رنگ
چربیزدایی قبل از رنگ تابلو برق
چربیها و گردوغباری که بر روی تابلو برق وجود دارند مانع از پوشش کامل رنگ میشود به همین خاطر در اولین مرحله لازم است روغن و گریسها زدوده شوند. معمولاً عملیات چربیزدایی را با سه روش انجام میدهند. این سه روش عبارتاند از:
روش سرد چربیزدایی
یکی از روشها چربیزدایی روش سرد است. در این روش از محلولهای خنثی مانند بنزین و نفت، پرکلراتیلین و تری کلراتیلین استفاده میشود.
روش گرم چربیزدایی
در این روش با استفاده از محلول قلیایی مانند کربنات سدیم و هیدرو اکسید سدیم قطعه را کاملاً چربیزدایی میکنند. این روش یکی از کمهزینهترین روشهای چربیزدایی است به همین خاطر موردتوجه بیشتر صنایع تابلوسازی است. در واقع روش شستوشو با مواد قلیایی به سرمایهگذاری اولیه بالایی نیاز ندارد. نحوه چربیزدایی در این روش به این صورت است که محلول قلیایی را داخل یک وان ریخته و بر روی وان مدارگردشی تعبیه خواهند کرد. بعد از تعبیه مدارگردشی قطعات فلز را بهمنظور چربیزدایی در محلول غوطهور خواهند کرد. مدارگردشی محلول قلیایی را مرتباً به هم زده و همین امر عملیات چربیزدایی را سرعت میبخشد. از نظر زمانی مدتزمان لازم برای غوطهورکردن هر فلز در روش گرم 12 تا 20 دقیقه است. کیفیت و تأیید این نوع چربیگیرها به موارد زیر بستگی دارد:
- چربیگیری به چه شیوهای انجام میشود؟
- محلول چربیگیر دارای چه غلظت و درجه حرارتی است؟
- ماده انتخابی برای چربیگیری قلیایی چه میزان قدرت دارد؟
- نسبت به فلزی که چربیزدایی میشود چه ماده قلیایی مورد استفاده قرار میگیرد؟
- برای تمیزشدن فلز موردنظر چه حد و مرزی مدنظر است؟
- چربی روی فلز موردنظر نو یا کهنه است؟ درجه حلالیت آن به چه صورت است؟
روش الکتریکی
سومین روش کاربردی برای چربیزدایی قبل از رنگ تابلو برق روش الکتریکی است که به کمک دستگاه اولتراسونیک انجام میشود. در این روش با استفاده از کاویتاسیون یا غوطهوری تمامی گردوغبار، چربی، زنگزدگی و... بر روی فلز از بین میرود. این عملیات با استفاده از امواج فراصوت در محلول حبابهای ریزی ایجاد میشود. در روش الکتریکی چربیزدایی نیز میتوان از آند و کاتد استفاده کرد، اما به دلیل هزینههای بالایی که دارد این روش بههیچعنوان صرفه اقتصادی ندارد.
زنگزدایی قبل از رنگ تابلو برق
زنگزدایی جزو مراحل مهم زیر ساخت رنگ تابلو برق است. با سه روش مختلف میتوان عملیات زنگزدایی را انجام داد. این روشها عبارتاند از:
زنگزدایی تابلو برق با سمباده
درصورتیکه قطعات فلزی تابلو برق دارای زنگ زدی سطحی باشند با استفاده از سنباده و به کمک دیسک مکانیکی آنها را میسابند. با این کار دیگر نیازی به استفاده از مواد شیمیایی وجود ندارد.
زنگزدایی تابلو برق با برس سیمی
در این روش برس را به نوک یک دریل برقی متصل کرده و از آن برای ازبینبردن زنگزدگی، پاشش مذاب جوش، اکسیداسیون و... استفاده میکنند. در در روش زنگزدایی لازم است برس سیمی بادقت انتخاب شود تا عملیات زنگزدایی را به درستی انجام دهد. عوامل کلیدی برای انتخاب برس مناسب عبارتاند از:
- برای انتخاب نوع برس سیمی لازم است به جنس تابلو برق توجه کنید. معمولاً برسهای سیمی که از جنس برنج هستند را میتوان برای زنگزدایی بیشتر پروژههای تابلو برق به کاربرد، اما برسهای فولاد ضدزنگ و فولاد کربنی را فقط با مواد خاصی میتوان جفت کرد.
- از نظر میزان قطر برس سیمی بهتر است برای کارهای سنگین از سیمهای قوی و برای کارهای سبک از سیمهای ریز استفاده کرد.
- برای کارکردن بر روی سطوح نامنظم تابلو برق بهتر است از برسهای استفاده شود که پیکربندی رشته آنها به صورت چیندار است، چون این نوع برسها انعطافپذیری بالاتری دارند. برای سطوح تابلو برق صاف نیز میتوان از برس سیمی که دارای رشتههای مستقیم است استفاده کرد.
زنگزدایی تابلو برق به روش شیمیایی
در این روش با استفاده از مواد شیمیایی مانند اسیدکلریدریک، سولفوریک و اسید فسفریک عملیات زنگزدایی قبل از رنگ تابلو برق صورت میگیرد. قطعات تابلو برق را در این روش وارد محلول شیمیایی کرده و با مواد موردنظر شستوشو میدهند. در روش شیمیایی بایستی میزان خورندگی تابلو برق کنترل شود؛ بنابراین بهدقت بالایی نیاز دارد. یکی از عوامل مهم که باید موردتوجه قرار گیرد میزان غلظت محلول شیمیایی است. باتوجهبه اینکه ورقههای سازنده تابلو برق نازک هستند برای زنگزدایی با محلول اسیدسولفوریک تنها غلظت 30 درصد کافی است. پس از شستوشو با محلول زنگزدا برای بازدارندگی قطعه از زنگزدگی مجدد، نیتریت سدیم استفاده میکنند.
فسفاته کاری قبل از رنگ تابلو برق
برای بالابردن میزان مقاومت سطوح تابلو برق در برابر عوامل خورنده به کمک فسفات کاری خواص شیمیایی و فیزیکی این سطوح را تغییر میدهند. فسفاته کاری علاوه بر بالابردن مقاومت سایشی سطح سبب بالارفتن چسبندگی رنگ نیز خواهد شد. بیشترین دلیل استفاده از پوشش فسفات برای پایه رنگ است، چراکه قبول رنگ را بر روی سطح تابلو برق بسیار بالا میبرد. فسفاته مناسب تابلو برق به دودسته تقسیم میشوند که عبارتاند از:
فسفات روی
از فسفات روی برای پوشش تابلو برق میتوان استفاده کرد. این نوع فسفات را میتوان به روش غوطهوری و یا اسپریکردن مورد استفاده قرار داد. درصورتیکه از روش غوطهوری استفاده شود میزان پوشش فسفات روی 2 الی 10 گرم بر مترمربع است، اما در حالت اسپری میزان پوششدهی 1 الی 5 گرم بر مترمربع خواهد بود. با توجه به نوع محلول این نوع فسفات در دماهای 25 تا 75 درجه سانتیگراد قابل اجرا است.
فسفات آهن
با استفاده از روش اسپریکردن یا غوطهوری میتوان از فسفات آهن بهمنظور زیر ساخت رنگ تابلو برق استفاده کرد. در این نوع فسفات کاری روش اسپریکردن کاربرد بیشتری دارد. پس از اسپری فسفات آهن روی سطح تابلو برق لایهای بسیار نرم به رنگ قزحی و آبی قوس ایجاد میشود. مهمترین مزیت فسفات آهن در مقایسه با سایر فسفاتها این است که به طور همزمان از چربیگیر و فسفات میتوان استفاده کرد. حد قابلقبول برای این نوع پوشش 0.2 الی 0.8 گرم بر مترمربع است.
رنگکاری تابلو برق
رنگکاری تابلو برق باید با روش صحیح انجام گیرد تا طول عمر بالایی داشته باشد. برای انتخاب بهترین رنگ لازم است مواردی مانند محل استقرار تابلو برق، میسر بودن رنگآمیزی مکرر، نحوه مونتاژ تابلو برق و... را در نظر گرفت. معمولاً رنگهای پودری دارای طول عمر بالایی هستند به همین خاطر برای رنگ تابلو برق بیشتر از رنگ پودری استفاده میکنند. مدتزمان دوام رنگ پودری بر روی تابلو برق وابسته به نوع رنگ پودری و میزان ضخامت آن روی کار است. در واقع ضخامتهای کمرنگ پودری برای محیط با شرایط آبوهوایی مناسب و ضخامتهای بیشتر ان برای محیطهای دارای شرایط سخت و مرطوب در نظر گرفته میشود.
در مرحله رنگآمیزی پس از استفاده از رنگ پودری برای رنگکردن تابلو، تابلو برق را داخل کوره گذاشته و آن را حرارت میدهند. با این کار رنگ موردنظر تا آخرین حد فرورفتگیها نفوذ کرده و استحکام رنگ بالاتر میرود. توجه داشته باشید که هر نوع رنگ با توجه به برندی که دارد دارای زمان و دمای مناسب است؛ بنابراین با توجه به همین موارد باید میزان دما کوره و مدتزمان روشن بودن آن تعیین شود.
تست انجام شده روی رنگ تابلو برق
بعد از عملیات رنگکاری بایستی رنگ تابلو برق از نظر کیفیت و میزان مقاومت تست شود. برای انجام این کار لازم است 5 تست مختلف روی تابلو برق رنگکاری شده انجام شوند. این تستها عبارتاند از:
- تست براقیات
- تست خمش
- تست سختی رنگ
- تست ضربه
- تست چسبندگی
دلیل استفاده از رنگ پودری در تابلو برق
در رنگکردن تابلو برق بیشتر از رنگ پودری استفاده میشود، چراکه رنگ پودری در طولانیمدت مقاومت بیشتری از خود نشان میدهد. دلیل مقاومت بالای رنگ پودری در تابلو برق این است که پس از اجرای این نوع رنگ تابلو برق را داخل کوره گذاشته تا حرارت ببیند؛ بنابراین با وجود این حرارت تابلو برق در برابر فرسایش مقاومت بالایی پیدا میکند.
استفاده از رنگهای پودری برای افراد نقاش خطری ندارند، چراکه در این نوع رنگ از مایع حلال استفاده نخواهد شد؛ بنابراین فاقد ترکیبات آلی فرّار است. از نظر نگهداری نیز رنگهای پودری را به دلیل غیر قابلاشتعال بودن بهراحتی میتوان در انبارها نگهداری کرد. از مزایای دیگر رنگ پودری برای تابلو برق این است که با گذر زمان اندک دچار گچی شدن نمیشود.
یکی دیگر از دلایل استفاده از رنگهای پودری میزان هزینه است. دورریز رنگهای پودری بسیار کم بوده و میتوان بهراحتی این نوع رنگ را جمع کرده و مجدداً از آن استفاده کرد. ممکن است در ابتدا با مقایسه قیمت، هزینههای رنگ مایع کمتر از رنگ پودری باشد، اما هزینه رنگهای پودری در طولانیمدت بسیار کمتر از سایر رنگها است. علاوه بر تمامی دلایل گفته شده دلیل بسیار بزرگی که برای استفاده از رنگ پودری در تابلو برق وجود دارد این است که بههیچعنوان نباید رنگ تابلو برق براق باشد. رنگ مایع رنگی براق است درحالیکه رنگهای پودری جزو رنگهای غیر براق هستند.
تفاوت رنگ مایع و رنگ پودری در تابلو برق
اگر بخواهیم رنگهای پودری و مایع را که در رنگکردن تابلو برق از آنها استفاده میشود با یکدیگر مقایسه کنیم باید گفت که در رنگهای مایع برخلاف رنگ پودری به یک عامل حلال نیاز است. به همین خاطر است که نحوه اجرای این دو نوع رنگ و همچنین لوازم اجرای آنها کاملاً متفاوت است. برای رنگکردن تابلو برق نمیتوان چندین رنگهای پودری را با یکدیگر مخلوط کرد درحالیکه مخلوط کردن چندین رنگ مایع با یکدیگر هیچگونه مشکلی ایجاد نمیکند. از نظر میزان درخشندگی نیز رنگ مایع درخشانتر و بسیار براق تر از رنگ پودری است.
نکات پایانی رنگ تابلو برق
به عنوان سخن پایانی در زمینه رنگکردن تابلو برق لازم است به چندین نکته توجه کرد. در رنگکردن تابلو برق چه از رنگ مایع استفاده شود و چه از رنگ پودری لازم است تمامی مراحل زیرساخت رنگ تابلو برق مانند چربیزدایی، زنگزدایی و... بادقت کامل انجام گیرند. همچنین لازم به ذکر است که با وجود مقاومت بالایی که رنگ پودری در مقایسه با رنگ مایع دارد، اما باز هم درصورتیکه تابلو برق در شرایط آب و هوایی نامناسب باشد این نوع رنگ نیز ممکن است آسیب ببیند.
سوالات متداول
- نحوه زیر ساخت رنگ تابلو برق چگونه است؟
برای زیر ساخت رنگ تابلو لازم است قبل از رنگکردن مراحل چربیزدایی، زنگزدایی و فسفات کاری بر روی تابلو برق انجام شود. پس از اتمام این مراحل و شست و شوی کامل تابلو برق، نوبت به رنگکردن آن میرسد.
- چرا در رنگ تابلو برق از رنگ پودری استفاده میشود؟
رنگ پودری برخلاف سایر رنگ ها براقیتی ندارد و دارای طول عمر بیشتری است به همین خاطر برای رنگکردن تابلو برق از انواع رنگ های پودری استفاده میشود.
- آزمون های نهایی رنگ تابلو برق شامل چه تست هایی است؟
تست براقیت * تست خمش * تست سختی رنگ * تست ضربه * تست چسبندگی
